Fréttir á íslensku

Sex eigindleg viðtöl við þátttakendur með litla eða enga menntun frá heimalöndum sínum mynda grunninn að rannsókn Elisabetar Mörnerud með fyrirbærafræðilegri nálgun.

Atvinnulífið er að breytast og margir þurfa að byggja ofan á hæfni sína allan starfsferilinn. Nú verður hægt að stunda æðra starfsnám á fleiri þrepum en í dag. Það veitir fagskólunum ný tækifæri til að þróa nútímalegra og starfstengdara nám.

Næstum 700 ungmenni taka þátt í nýju norsku verkefni sem mun greiða fleirum sem hvorki sinna atvinnu né menntun leið út á vinnumarkað. Áskorunin sem felst í einangrun ungs fólks er algeng á Norðurlöndunum og sjálfstjórnarsvæðunum.

Ellefu námskeið um miðlæg efni og tvö ný námskeið í grunnleikni í lestri og skrift. Þetta eru dæmi um breytingarnar þegar ný námskrá fyrir sænsku sem annað mál (s. svensk for innvandrere; sfi) verður kynnt í Svíþjóð þann 1. janúar 2027.

Norska ríkisstjórnin hefur breytt samsetningu og umboði Hæfnistefnuráðsins (KPR Kompetansepolitisk råd) til að styrkja stefnumótandi samstarf menntamálaráðuneytisins og aðila atvinnulífsins um þróun norskrar hæfnistefnu. Jafnframt hefur verið ákveðið að leggja niður hæfniþarfanefndina (KBU Kompetansebehovsutvalget).

Sænska ríkisstjórnin hefur ákveðið að innleiða skyldunám fyrir atvinnuleitendur sem skortir framhaldsskólamenntun. Markmiðið er að rjúfa langtímaatvinnuleysi og aðstoða fleiri við að komast á vinnumarkað með menntun sem hentar þörfum vinnumarkaðarins. Nýju reglurnar taka gildi 1. mars 2027.

Í árlegri heildarúttekt Alþýðufræðsluráðsins kemur fram að skilyrði alþýðufræðslu hafi breyst á síðasta áratug. Þörfin fyrir alþýðufræðslu er meiri en verið hefur um langt skeið, en fjárhagur lýðskóla og alþýðufræðslusamtaka hefur veikst í mörg ár.

Í nýrri lögfræðilegri rannsókn, sem norska ríkisstjórnin pantaði, er þeirri niðurstöðu lýst að yfirvöld hafi svigrúm til að takmarka möguleika flóttamanna til að flytja sig milli sveitarfélaga í meira mæli en í dag. Bakgrunnurinn er áhyggjur af svokölluðum aukaflutningum.

Ný skýrsla frá Stofnun háskóla og færni (HK-dir) veitir uppfærða greiningu á hæfniþörf vinnumarkaðarins í Noregi. Hvar er þörfin mest til skamms tíma? Tölfræði, kannanir meðal vinnuveitenda og nýlegar rannsóknir hafa verið teknar saman til að varpa ljósi á hvaða menntun, starfsgreinar og atvinnugreinar líða mest fyrir skort á starfsfólki og hvernig þetta er mismunandi…

Til að styrkja framboð hæfni í Svíþjóð er ríkisstjórnin að efla starfsmenntun fyrir fullorðna á landsvísu með nýjum störfum. Í tilraunaverkefninu í ár verða kynnt námskeið fyrir öryggisverði, lestarvirkja og lásasmiði, svo eitthvað sé nefnt.

Sveitarfélagið Sør-Varanger í Norður-Noregi á í samstarfi við sjúkrahúsið, lögregluna og herinn í við að leysa sameiginlegt vandamál – þ.e. að afla og viðhalda færni. Nýtt tilraunaverkefni snýst því ekki fyrst og fremst um menntun eða ráðningarherferðir, heldur um að takast á við áskoranir í færniþróun með aðgerðum sem stuðla að þróun heils samfélags.

Í Svíþjóð eru yfir 130.000 ungmenni sem hvorki vinna né stunda nám. Til að veita þessum ungmennum aðstoð hefur ESF-verkefninu FolkisYoung verið hrundið af stað, það mun veita þeim leiðsögn í átt að vinnu eða frekara námi.

Nýleg skýrsla frá norsku hæfniþarfanefndinni (gefin út 29. janúar 2026) segir að gervigreind (AI) sé nú að breyta norsku vinnulífi á áður óþekktum hraða. Til að ná árangri þarf meira en bara tæknilega innsýn; við þurfum að endurnýja norræna líkanið fyrir símenntun.

Í nútímasamfélagi verða einstaklingar stöðugt að þróa færni sína til að mæta kröfum atvinnulífsins, bæði frá norrænu og evrópsku sjónarhorni. Til að ná árangri með þessu er mikilvægt að meta, gera sýnilegt og viðurkenna óformlegt nám, svo sem þá þekkingu sem aflað hefur verið á vinnustað.

Símenntun er nauðsynleg í nútímasamfélagi. Menntakerfin verða að auðvelda sveigjanleika, hreyfanleika og alþjóðlega viðurkenningu á hæfni. Nýleg skýrsla frá Norrænu rannsóknastofnuninni um rannsóknir á nýsköpun, vísindum og menntun (NIFU) kannar hvernig innleiðing ECTS-kerfisins (e. European Credit Transfer and Accumulation System) í háskólanámi getur stuðlað að þessu.

Hvernig tryggjum við að þarfir vinnumarkaðarins og hæfni borgaranna samræmist betur, bæði í stórborgum og á strjálbýlum svæðum? Hvernig getum við orðið betri í að spá fyrir um þá hæfni sem þarf til grænna og stafrænna umbreytinga?

Nýtt átak til símenntunar í iðnaði í Noregi.

NordForsk fjármagnar rannsóknarverkefnið SUNREM – Sustainable Remote Nordic Labour Markets (2023-2027) sem kannar framtíð valinna afskekktra vinnumarkaða á Norðurlöndum. Meginmarkmið verkefnisins er að skoða tækifæri og áskoranir sem fylgja langtíma þróun (megatrends) og grænum umskiptum.