16/06/2026

Sverige

Alþýðufræðsla, Menntastefna

Sjaldan brýnni þörf fyrir alþýðufræðslu en fyrr – en niðurskurður er óumflýjanlegur

Í árlegri heildarúttekt Alþýðufræðsluráðsins kemur fram að skilyrði alþýðufræðslu hafi breyst á síðasta áratug. Þörfin fyrir alþýðufræðslu er meiri en verið hefur um langt skeið, en fjárhagur lýðskóla og alþýðufræðslusamtaka hefur veikst í mörg ár.

Elever går genom en skolkorridor med böcker och mappar i händerna.

Sjaldan brýnni þörf fyrir alþýðufræðslu en í langan tíma – niðurskurður er óumflýjanlegur.

Skýrslan, sem lögð er fyrir ríkisstjórnina ár hvert, beinist í ár sérstaklega að starfsskilyrðum alþýðufræðslunnar í samfélagi sem einkennist af farsóttum, átökum og mikilli verðbólgu.

Þrengingarnar stafa af auknum kostnaði og framlögum frá ríkinu sem hafa ekki fylgt þróun kostnaðar. Á árunum 2017 til 2026 jukust fjárframlög til lýðsskóla um 16 prósent, en verðbólga var 30 prósent. Á sama tíma hafa ríkisstyrkir til alþýðufræðslusamtaka lækkað um 500 milljónir  sænskra króna á milli áranna 2024 og 2026, eftir fyrri niðurskurð sveitarfélaga og héraða.

Skýrslan sýnir að þrengingar i efnahagslífinu hafa leitt til raunverulegra breytinga á rekstrinum. Nokkrir lýðskólar eiga á hættu að loka og árið 2025 varð lýðskóli gjaldþrota í fyrsta skipti í yfir 25 ár. Alþýðufræðslusamtök hafa neyðst til að skera verulega niður á landsbyggðinni þar sem viðburðum fækkaði um 20 prósent á milli áranna 2023 og 2024.

– Við erum í stöðu þar sem alþýðufræðsla er mikilvægari en nokkru sinni til að mæta brýnni þörf í samfélaginu sem alþýðufræðsla og alþýðufræðslusamtök geta og vilja gera. En efnahagsástandið þýðir að lýðskólar neyðast til að forgangsraða með harðari hendi þegar raunverulega þörf er fyrir vöxt, segir Anna-Karin Lindblom.

Lestu heildarmat Alþýðufræðsluráðsins hér á sænsku: folkbildningsradets-samlade-bedomning-2025.pdf

Få NLL’s nyhedsbrev

Med NLLs nyhedsbrev får du: Nyeste viden fra NLL som fx policy briefs og rapporter, vigtige nyheder fra de nordiske lande, aktuelle artikler, der går i dybden med feltet på tværs af sektorer, temaer og geografi samt overblik over kommende konferencer, seminarer og events.

Flere nyheder fra NVL

Elever går genom en skolkorridor med böcker och mappar i händerna.

16/06/2026

Sverige

Vuosikatsauksessaan Ruotsin kansansivistysneuvosto Folkbildningsrådet toteaa, että vapaan sivistystyön edellytykset ovat viime vuosikymmenen aikana muuttuneet. Vapaan sivistystyön tarve on suurempi kuin aikoihin, mutta samalla kansanopistojen ja opintokeskusten taloutta on heikennetty vuosien ajan.

En gruppe unge venner smiler sammen utendørs på en solrik dag.

15/06/2026

Norge

Hele 10 622 søkere har i år fått tilbud om studieplass innen høyere yrkesfaglig utdanning. Det er ny rekord for Samordna opptak, og en økning på 9 prosent fra i fjor.

Elever går genom en skolkorridor med böcker och mappar i händerna.

10/06/2026

Sverige

I årets samlade bedömning konstaterar Folkbildningsrådet att folkbildningens förutsättningar har förändrats under det senaste decenniet. Behoven av folkbildning är större än på länge, samtidigt som folkhögskolornas och studieförbundens ekonomi har försvagats under flera års tid.

Share This