Nám í starfi hjá sveitarfélaginu Naca á sviði vatns og úrgangs

Frá árinu 2018 hefur svið vatns og útgangs hjá sveitarfélaginu Nacka (NVOA) unnið að því að gera nám í vinnunni og raunfærnimat að eðlilegri viðleitni til þess að tryggja að starfsfólk sviðsins búi yfir réttri hæfni, og að þar sé rétt framboð á hæfni. Þar er unnið að því að ná fram kerfisbundinni nálgun á raunfærnimati.

Með stöðugri og eðlilegri starfsmannaveltu telst nám mikilvæg auðlind fyrir NVOA. Mikilvæg spurning er hvernig hægt er að haga kynningarmálum fyrir nýja starfsmenn á skipulagðan hátt. Faglegt raunfærnimat birtir nýjum starfsmönnum skýra mynd af nýju faglegu hlutverki, í stað þess að fylgja aðeins hvernig fyrri samstarfsmenn hafa unnið. Á þennan hátt skapast sameiginlegur skilningur á faglegu hlutverki og skýrari uppbygging, einnig fyrir þann sem annast kynningarstarfið fyrir nýja starfsmenn.

– Einn sterkasti drifkrafturinn á bak við fjárfestingu í námi á vinnustað er að við þurfum að ná árangursríkri byrjun í starfi. Jafnframt símenntun fyrir alla vegna þess að alltaf er að koma fram ótrúlega mikið af nýrri stafrænni þróun og tækni, segir Lise-Lotte Björkman Averbo, deildarstjóri rekstrarstuðnings og mannauðsstjóri hjá fyrirtækinu. Það myndi líka kosta mikið að taka fólk úr framleiðslu og setja það í kennslustofur.

Raunfærnimat sýnir sig þá að vera góður valkostur.

Sparnaður við mat á raunfærni 

Raunfærnimat dregur úr kostnaði, en er jafnframt leið til að bæta framboð á færni innan fyrirtækisins því stjórnendum verður ljóst hvaða sérþekking er þegar til staðar innan fyrirtækisins.

Hjá NVOA byggir raunfærnimatið á efni um starfaprófíla frá vinnuveitendasamtökum sveitarfélaga, Sobona, og er unnið í nánu samstarfi við atvinnugreinasamtökin Sænska vatnið og samtök úrgangs í Svíþjóð. Starfaprófílar eru notaðir sem tæki til að tryggja gæði framboðs á færni.

Matið hjá NVOA er framkvæmt af þjálfuðum matsaðilum, sem eru hluti af samstarfsfólki/stjórnendum starfsmannsins. Viðkomandi hefur lært hvernig framkvæma á matið á námskeiði hjá Sobona.

Sjálfsmat

Fyrsti og mjög mikilvægi hluti matsins er sjálfsmatið sem starfsmennirnir sjálfir verða að gera. Með sjálfsmatinu meta starfsmenn þekkingu sína og færni í tengslum við starfsgrein sína.

– Áður en við fórum að meta raunfærni þurftu tæknimennirnir að framkvæma sjálfsmat. Tilgangurinn var að þeir hugleiddu þekkingu sína, segir Frida Bjerkman, sem er annast þróun  hæfniviðmiða hjá NVOA. Sjálfsmatið gerði þeim einnig kleift að skilja hvað matið snerist um.

Sjálfsmatið er leið til að auka gagnsæi í matinu þannig að þeir sem eru að fara í gegnum matið sjái að það hefur ekki það hlutverk að einhver nái tökum á þeim. Í staðinn veitir sjálfsmatið forþekkingu á því um hvaða svið matið mun snúast.

Að loknu sjálfsmati tekur matsaðilinn við.

Matsaðili framkvæmir mat og skráir þekkingu.

Kenneth Sundström er hópstjóri jarðlagnatækni, deild sem vinnur með allt frá vatnslekum til skólpstíflna, og hefur starfað hjá NVOA í þrjú ár. Hann hefur lokið þjálfun Sobona sem matsaðili. Eftir þjálfunina getur hann skipulagt raunfærnimat, metið þekkingu og færni og skráð allt ferlið rétt.

– Mér fannst þetta skemmtilegt og lærði töluvert um samstarfsfólkið mitt í ferlinu, segir Kenneth Sundström.

Kenneth fór yfir nokkra mismunandi áfanga í matinu með þeim sem fóru í gegnum mat hjá honum. Meðal annars áfanga um þekkingu á sviði vatns og fráveitu, en einnig hluta sem fjallaði um lög og reglugerðir sem gilda á sviðinu og um samskipti starfsmanna.

Þetta eru nokkuð langir spurningalistar og mikil vinna fólst í matinu. Kenneth telur að það taki um viku að meta þekkingu starfsmanns. Ferlið fól í sér mismunandi mikla vinnu fyrir Kenneth allt eftir bakgrunni og grunnleikni starfsmannsins.

– Sumum finnst mjög auðvelt að komast inn í tölvukerfið og svara spurningum. Aðrir eiga erfitt með það vegna þess að þeir búa ekki yfir mikilli stafrænni færni. Í sumum tilfellum hef ég þurft að taka viðtöl um hverja spurningu, taka glósur og skrifa þær sjálfur, segir Kenneth Sundström.

Fyrstu skiptin tóku mjög langan tíma og voru mjög „óstöðug“, en með tímanum lærði hann að takast á við ferlið.

– Með tímanum varð þetta skemmtilegra. Þannig að núna hlakka ég til þegar bæta þarf við nýjum sérstökum áföngum í matið auk þeirrar breiðu grunnþekkingar sem við höfum öll náð tökum á, segir hann.

Hæfni matsaðila

Matsaðilar eru mikilvægur hluti af púsluspilinu hjá NVOA. Brýnt er að þeir búi yfir réttri hæfni til að matið takist vel.

– Matsaðilarnir þurfa bæði að búa yfir réttri faglegri hæfni og vera einstaklingar sem samstarfsfólk þeirra treystir. Þetta er mikilvæg forsenda þess að matið sé talið sanngjarnt og viðeigandi, segir Frida Bjerkman.

Kenneth Sundström finnst það frábært að hafa verið valinn til að gerast matsaðili. Af lýsingu hans á starfi sínu er ljóst að hann býr yfir tveimur grundvallarhæfniþáttum sem eru mikilvægir fyrir matsaðila: skarpskyggni og sveigjanleika.

– Mér fannst mjög áhugavert að þurfa að aðlaga mig að hæfileikum þeirra, segir hann.

Sterkur stuðningur að ofan er mikilvægur

Æðsti stjórnandi NVOA sá snemma hvaða gildi raunfærnimat gæti fært stofnuninni. Sterkur stuðningur að ofan hefur verið mikilvægur fyrir farsælt starf, telja bæði Frida og Lise-Lotte.

– Forstjóri okkar skilur hversu mikilvægt rétt framboð á hæfu starfsfólki er. Hann sér að það gegnir lykilhlutverki og að mat á raunfærni er leið til að afla færni, segir Frida Bjerkman.

Annar mikilvægur þáttur er styrkurinn sem fyrirtækið í sveitarfélaginu fékk til að framkvæma raunfærnimatið.

En bæði Frida og Lise-Lotte eru með eitt á hreinu: í raunfærnimati felst ferli breytinga sem tekur tíma. Þess vegna er mikilvægt að stofnanir sem vilja beita raunfærnimati sjái það sem langtímaferli til að styrkja hæfniframboð.