Græn ráðgjöf stefnir á vit framtíðar

Emma Alander uppgötvaði fyrst græna ráðgjöf fyrir um þremur árum, þegar hún var enn að læra  náms- og starfsráðgjöf. Hún var að undirbúa skrif á lokaritgerð og fann grein eftir danska fræðimanninn Peter Plant sem vakti áhuga hennar: ”Paradigmes under pressure”. 

– Ég hugsaði: Ó, er eitthvað til sem kallast græn ráðgjöf? Ég ákvað að skoða það og hef hugsað mikið um hvað það er, segir hún.

Í dag starfar hún sem náms- og starfsráðgjafi (SYV) í fullorðinsfræðslumiðstöð sveitarfélagsins í Finspång í Austur-Gautalandi. Í alhliða ráðgjöf mætir hún nemendur sem eru að læra sænsku fyrir innflytjendur (SFI) og grunnatriði í sænsku sem annað tungumál. Við þau tækifæri fléttar hún venjulega grænni ráðgjöf inn í upplýsingar um vinnumarkaðinn og reynir að fella inn einhverjar æfingar sem tengjast grænni ráðgjöf.

Dæmi um æfingu er að nemendurnir fá að ræða og hugsa um mismunandi þróun sem hefur áhrif á framtíðarvinnumarkaðinn og hvaða afleiðingar hún kann að hafa.

– Loftslagsmálin eru ein mikilvægasta spurning samtímans til framtíðar og því einnig mikilvæg fyrir vinnumarkaðinn, segir hún.

Emma hefur einnig unnið með „verkefni“ þar sem nemendurnir sitja í hópum og ræða hvað þeir eru helst uppteknir af og hvað heillar þá. Þeir ræða einnig um færni sem fyrirtæki þurfa að tileikna sér til að aðlagast framtíðinni.

– Til dæmis getum við rætt um hverju rútufyrirtæki þurfa að breyta þegar vagnarnir verða drifnir af rafmagni. 

Leið til að fylgja heimsmarkmiðunum

Emma er knúin áfram af miklum áhuga á grænni ráðgjöf og stjórnendur hennar hafa gefið henni tækifæri til að vinna með hana. Eitt af ráðum hennar til samstarfsmanna sem deila áhuga hennar er að minna stjórnendur sína á að græn ráðgjöf getur verið leið til að fylgja heimsmarkmiðunum.

Hún notar þau verkfæri sem eru í boði, eins og „verkfærakistu“ (s. ”verktygslåda”) sem hefur verið þróuð með fjármögnun frá ESB.

– Ég legg venjulega áherslu á að allir séu nauðsynlegir í samfélaginu og við þurfum að leggja okkar af mörkum á mismunandi vegu. Nemendurnir fá að hugleiða hvaða leið er þeirra og hvað þeir gætu gert fyrir sjálfbærara samfélag. Ég vildi gjarnan sjá fleiri skilja að viðleitni þeirra skiptir máli í samfélaginu, að allir séu nauðsynlegir á einhvern hátt. Hvernig getum við lifað saman í heiminum? Hverjar eru þarfir samfélagsins og í heiminum og hvernig get ég lagt mitt af mörkum til þeirra? segir Emma Alander.

Stuðningur sænsku menntamálastofnunarinnar

Ber Menntamálastofnunin í Svíþjóð einhverja ábyrgð á að tryggja að náms- og starfsráðgjöf í fullorðinsfræðslu sveitarfélaga samþætti sjálfbærnisjónarmið?

– Við höfum ekki sérstakt verkefni fyrir náms- og starfsráðgjöf í fullorðinsfræðslu sveitarfélaga en við lítum nokkuð til 18. greinar leiðbeininga sænsku menntamálastofnunarinnar. Samkvæmt henni ber menntamálastofnuninni að vinna að því að ná kynslóðamarkmiðinu og markmiðum um umhverfisgæði. Stuðningurinn sem við höfum þróað er sjálfsfrumkvæði og er í samræmi við heimsmarkmiðin og Stefnumál 2030, segir Fredrik Berglund, menntamálaráðgjafi við Sænsku menntamálastofnunina.

Hann er sérfræðingur Svía í ráðgjafarneti NLL. Netið hefur framtíðarsýn um að efla græn umskipti og stuðla að grænni og sjálfbærari Norðurlöndum fyrir árið 2030.

– Við teljum að Svíþjóð hafi dregist aðeins aftur úr á þessu sviði samanborið við norræna nágranna okkar, þar sem nýjar rannsóknir og frumkvæði um stuðning innan grænnar ráðgjafar hafa komið fram á undanförnum árum, segir hann.

Fredrik Berglund bætir við að þeir hafi fundið fyrir aukinni þörf fyrir hæfniþróun meðal náms- og starfsráðgjafa og að markhópurinn hafi farið að krefjast stuðnings og þjálfunar um þemað græna leiðsögn.

Vefráðstefna 25. ágúst

Hvaða raunverulegan stuðning býður Sænska menntamálastofnunin upp á í dag fyrir námsráðgjafa sem vilja vinna með græna leiðsögn?

– Sænska menntamálastofnunin hefur þróað stuðningssíðu á vefsíðu stofnunarinnar með upplýsingum, skilgreiningum á hugtökum og ráðum um hvernig eigi að vinna með græna ráðgjöf. Við höfum einnig birt upplýsingar um virka fræðimenn á sviðinu og viðeigandi vefsíður um græna ráðgjöf. Markmiðið er að síðan sé lifandi og hún verður stöðugt uppfærð, segir Fredrik Berglund.

Sænska menntamálastofnunin skipuleggur einnig vefráðstefnur um græna ráðgjöf. Næsta vefráðstefna fer fram 25. ágúst 2026 og Emma Alander, sem fjallað er um í þessari grein, mun einnig taka þátt.

– Við höfum jafnframt metnað og vonir um að geta skipulagt framhaldsnámskeið um þemað græna ráðgjöf í samstarfi við háskóla í framtíðinni, segir hann.

Hvaða áskorunum hefur þú mætt varðandi græna leiðsögn?

Fredrik Berglund segir að lítil hætta sé á að aðeins námsráðgjafar með sérstakan áhuga á loftslags- og umhverfismálum vilji veita græna ráðgjöf. Annað mál sé að ótti við að efnið verði talið pólitískt og leiði til skautunar.

– En græn ráðgjöf er bara önnur nálgun sem námsráðgjafar geta íhugað í umræðunni um ráðgjöf. Markmiðið er ekki að fá einstaklinga til að sækja um störf í takmörkuðum fjölda sjálfbærra atvinnugreina, heldur að hjálpa fólki að verða meðvitað um umhverfisáhrif atvinnulífsins og taka ákvarðanir um sjálfbærara náms- og starfsval, segir Fredrik Berglund.

Vefsíða sænsku menntamálastofnunar fyrir þá sem vilja læra meira um græna ráðgjöf á sænsku.